U heeft uw oog laten vallen op een onderneming en wil de aandelen overnemen. Op het eerste zicht ziet alles er veelbelovend uit: een mooi gebouw, goed onderhouden machines, een interessant klantenbestand. De verkoper stelt voor om niet de activa maar de aandelen te verkopen, en schuift daarvoor fiscale redenen naar voren. Opgelet!
Activa of aandelen: een wereld van verschil
Koopt u de activa (het handelsfonds, het gebouw, de machines), dan weet u precies wat u koopt en kan u de verkoper aanspreken voor verborgen gebreken aan die goederen. Bij een aandelenkoop koopt u geen goederen, maar aandelen. De verkoper staat in principe enkel in voor gebreken aan de aandelen zelf. Maar met de aandelen neemt u de volledige vennootschap over, met haar activa én haar schulden en risico’s: een bodemverontreiniging, een fiscale naheffing, een lopend geschil met een klant of een sociale inspectie. De waarde kan dan snel een pak lager liggen dan gedacht.
Due diligence: zoek de lijken in de kast
Een due diligence-onderzoek is daarom onmisbaar, ook bij kleinere overnames. Daarbij wordt nagegaan of de werkelijke toestand overeenstemt met wat de verkoper voorstelt: de jaarrekeningen en boeken, belangrijke contracten (let op change of control-clausules), personeel, vergunningen, lopende geschillen, fiscale en sociale schulden. Controleer ook het aandelenregister, eventuele statutaire overdrachtsbeperkingen (in een BV gelden die standaard, tenzij de statuten anders bepalen) en of de aandelen volledig zijn volgestort. Laat u bijstaan door uw accountant én advocaat. Meer daarover leest u in onze blog Legal due diligence bij overnames: the devil is in the details.
Wat als de verkoper iets verzwijgt?
Sinds 1 januari 2023 regelt Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek het contractenrecht. Het bevestigt dat partijen elkaar bij onderhandelingen te goeder trouw moeten informeren. Verzwijgt de verkoper bewust informatie die voor u doorslaggevend was, dan kan dat bedrog uitmaken, met nietigheid of een schadevergoeding als gevolg. Dat bewijzen is in de praktijk echter niet eenvoudig. Een goed contract blijft dus de beste bescherming.
Een goed overnamecontract
Ook na een grondige due diligence kunnen er nog verrassingen opduiken. Neem daarom in de overnameovereenkomst garanties (verklaringen van de verkoper over de toestand van de vennootschap) en vrijwaringen op, met duidelijke afspraken over de termijn, drempels en plafonds. Overweeg ook een deel van de prijs te blokkeren op een escrowrekening of een verzekering tegen inbreuken op garanties af te sluiten. Denk daarnaast aan een niet-concurrentiebeding voor de verkoper (zie onze blog Niet-concurrentiebedingen bij overname).
Ga dus niet over één nacht ijs wanneer u aandelen koopt. Voorkomen is beter (en goedkoper) dan genezen. Lees ook onze blog Aandelen kopen? Wees goed voorbereid!
Frederic Leleux
Advocaat – master in het ondernemingsrecht – curator
